Bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể

363
----------------------------Quảng cáo----------------------------
TỦ SÁCH MINI XUẤT KHẨU NHẬT BẢN:
Sales tủ sách mini Nhật Bản
----------------------------Hết quảng cáo----------------------------

Bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể có tên tiếng anh là Somatoform Disorders. Loại này gồm những đặc điểm như sau:

  • Tuy có những triệu chứng về cơ thể nhưng không có hư tổn về nội thương;
  • Các triệu chứng có liên hệ đến vấn đề tâm lý của bệnh nhân và không phải do họ cố ý tạo ra, trái với những người bệnh vờ.

I/ Nguyên nhân gây ra các bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể

Nguyên nhân của chứng bệnh chưa được rõ lắm. Một số nhà phân tâm học cho rằng có sự dằn co, tranh chấp trong phân vô thức (unconscious) giữa đòi hỏi, ham muốn của con người và sự ngăn cản của đạo lý, qui tắc xã hội.

Mặt khác, có người có sẵn một số nét đặc biệt về cảm xúc như dễ bị căng thẳng và suy yếu tinh thần; thường có ác cảm vói kẻ khác, hay giận hờn để tâm cố chấp. Cho nên khi gặp khó khăn trong cuộc sống họ thường đóng “vai trò bệnh” (sick role) mục đích để tránh né trách nhiệm đối vói xã hội, với gia đình; với công việc đang làm; Hoặc dễ lôi cuốn sự chú ý và giúp đỡ của người khác.

Kinh nghiệm cho thấy chứng bệnh thường có ở những gia đình mà con cái ít dám bày tỏ nỗi niềm riêng, tình cảm hời hợt giữa trẻ và cha mẹ, ở nhũng phụ nữ thuở bé đã bị quấy rối tình dục.

II/ Điều trị các bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể

Thuốc an thần, thuốc chống trầm cảm chỉ giúp phần nào làm giảm một vài triệu chứng. Chủ yếu vẫn là trị liệu bằng tâm lý như:

  • Tâm lý trị liệu thay đổi cách xử thế (behavioural therapy);
  • Tâm lý trị liệu theo thuật phân tâm ngắn hạn (brief psychoanalysis psychotherapy);
  • Tâm lý trị liệu từng nhóm và gia đình (group therapy, family therapy).
Khám bác sĩ
Khám bác sĩ (nguồn Internet)

Bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể có nhiều loại

• Loại cùng lúc có nhiều triệu chứng cơ thể (Somatisation disorder)

Bệnh này có thể kéo dài nhiều năm, khám nghiệm không thấy có một tổn hại nào về nội thương. Thường xảy ra cho phụ nữ bi sách nhiễu tình dục lúc nhỏ, còn vói nam giói là những ai đã tham dự nhiều trận mạc hoặc chứng kiến những thảm cảnh tàn khốc như bão lụt, động đất.

Người bệnh đến khai vói bác sĩ khi thì tức ngực; tim hồi hộp; nghẹn thở; nhức xương nhức khóp; lúc lại đau bụng; buôn nôn; kinh nguyệt không đều; đi tiểu khó; tê tay tê chân; mắt mờ; điếc… Khi được hỏi về một chứng bệnh, họ sẽ khai ra một loạt các triệu chứng khác, đôi khi chẳng liên hệ gì vói nhau về thời gian và cơ thể học.

• Bệnh tưởng (Hypochondriasis)

Một triệu chứng nhẹ không đáng để tâm đối vói người khác thì người có bệnh tưởng lại phóng đại ra cho là mình đang mắc phải một bệnh trầm trọng. Đây là một sự hoảng sợ về bệnh, gây trở ngại không ít cho họ trong công ăn việc làm và giao tiếp vói người khác, mặc dù được bác sĩ nhiều lần trấn an.

Bệnh tưởng
Bệnh tưởng (nguồn Internet)

Bệnh tưởng có thể xảy ra ở mọi giới và mọi trình độ. Ví dụ điển hình như một ông bi cảm chảy nưóc mũi đã cho là mình bi viêm xoang mũi ảnh hưởng lên tói não; một bà ăn uống hơi chậm tiêu đến xin bác sĩ cho đi scan bụng vì nghi là đang bi ung thư gan!

Họ nhìn đâu cũng thấy bệnh và toàn là bệnh nặng, nên chẳng những đem rắc rối vào thân mà còn gây phiền hà cho người nhà và cho giói y tế nữa.

• Rối loạn tâm lý chuyển thành triệu chứng cơ thể (Conversion disorder hay Hysteria)

Bệnh này có thể xảy ra đột ngột và thường ảnh hưởng đến hai bộ phận trong cơ thể: Giác quan và vận chuyển. Bệnh nhân Hysteria đến khám bác sĩ vì bi mất thăng bằng không đi được, hoặc tay chân co giật, mồm xùi bọt mép như lên cơn kinh phong, vì bi mù, tai điếc, mũi không ngửi thấy mùi, tay chân bị tê cóng.

Các triệu chứng trên không phải do bệnh nhân cố ý tạo ra, và đôi khi mặc dù bệnh trạng có vẻ nặng. Ví dụ như liệt hai chân, họ lại tỏ ra thờ ơ về trường hợp của mình (la belle indifference). Khi khám nghiệm, bác sĩ lại không tìm thấy dấu hiệu suy biến nào về nội thương. Tuy nhiên, cũng nhờ những triệu chứng trên mà bệnh nhân có cơ hội bộc lộ chứng rối loạn tâm lý của họ và đồng thời giúp họ giải quyết vấn đề bị vưóng mắc.

Một số ví dụ về bệnh Hysteria

  • Một bà vợ có nhiều công việc nhà phải làm; lại còn phải trông con; Còn anh chồng chẳng chiu phụ một tay mà còn chê lên chê xuống. Bà ta nghĩ là mình không còn chu toàn trách nhiệm nổi; cảm thấy mất thăng bằng rồi không đi đứng được nữa; phải vào viện.
  • Một người kia vì chứng kiến quá nhiều và quá lâu cảnh cãi cọ trong gia đình nên bỗng nhiên hết còn thấy đường nữa.
  • Anh nọ giận vợ đến độ muốn cầm cây đập bỗng cảm thấy liệt cánh tay.
  • Thời chiến tranh Việt nam, không thiếu cảnh nữ tù binh Bắc Việt đang nằm viện lên cơn kinh phong mỗi khi cố vấn Mỹ đến thăm trại, nhưng họ lại niềm nở tiếp đón nhân viên Hồng Thập Tự Quốc Tế mặc áo quân dân sự đến gặp.

Yếu tố gây nên Hysteria thường xảy ra trong đời sống hàng ngày như khi nhà có tang, gia đình xích mích trầm trọng, trai gái, mới sinh con, khó khăn trong công việc.

Bệnh kéo dài vài tiếng đông hồ rồi tự nhiên hết, nhưng nếu không được chữa trị thì lâu dần có thể ảnh hưởng đến cá tính người bệnh. Chỉ có khoa tâm lý trị liệu mới giải quyết được vấn đề, thuốc men không giúp gì được nhiều.

• Bệnh giả tạo (Factitious disorder, Munchausen’s syndrome)

Người bi bệnh này có những ý nghĩ hành động rất khác thường. Họ mắc phải chứng “nghiện bệnh viện”, không khí nơi đây làm họ cảm thấy an tâm thoải mái hơn, vì được nhiều người chú ý đến. Họ vào đó một cách thường xuyên. Nếu quá quen mặt vói nhân viên ban ngày thì họ tìm cách đến vào ban đêm; hoặc đi xa đến tỉnh thành khác xin khám.

Lý do vào viện không phải để tìm lợi lộc gì về tiền bạc; tranh chấp về pháp luật; trốn tránh nhiệm vụ; Mà mục đích là đóng vai trò có bệnh để nhân viên y tế chăm sóc. Họ khai ra một loạt triệu chứng thường ăn khớp với nhau; một phần nhờ kinh nghiệm ra vào bệnh viện, phần khác là có một ít hiểu biết y khoa. Họ còn đề nghị và chấp thuận để bác sĩ làm những khám nghiệm rắc rối như soi bọng đái, dạ dày và ruột; kể cả mổ bụng thăm dò nữa. Trong trường hợp nhân viên y tế bảo rằng không cần phải chữa trị thì họ tỏ ra bất mãn rồi tự ý xuất viện để đi đến nơi khác.

Khám bác sĩ
Người bị bệnh giả tạo đóng vai trò có bệnh để nhân viên y tế chăm sóc (ảnh minh hoạ – Internet)

Phân biệt bệnh giả tạo và bệnh giả vờ

Cần phân biệt bệnh giả tạo vói giả vờ bệnh (malingering). Loại người sau có mục đích rõ rệt để thủ lợi về tiền bạc; trốn việc. Họ miễn cưỡng hợp tác vói bác sĩ, y tá trong việc định bệnh. (Vì họ chẳng có bệnh gì cả!) Mặc dù cố tình khai ra một số triệu chứng khó xác định như nhức đầu, mất trí nhớ, khó tập trung tư tưởng.

Một loại hội chứng Manchausen khác có tên là Munchausen by proxy. Theo đó bệnh nhân cố lôi cuốn sự chú ý của nhân viên y tế vào cá nhân mình bằng cách dùng thân nhân làm phương tiện. Chẳng hạn họ bịa ra thêm nhiều triệu chứng của đứa con, hoặc tạo ra triệu chứng cho nó: nhỏ vài giọt máu trong nưóc tiểu để giả là đái ra máu, tiêm chất dơ bẩn dưói da để gây sốt, đè nó ngạt thở tạo cảm tưởng là nó bi cơn ngưng thở chốc lát (apnoea). Họ cũng đem đứa bé hết bệnh viện này đến bệnh viện khác, gặp bác sĩ mói thì giấu đi không nói đến những lần khám trưóc và chính bản thân họ đã từng khai ra nhiều loại bệnh chứng hoặc có những thương tích khả nghi.

Những loại khác

Trong phạm vi bệnh tâm thân dưới hình thức triệu chứng có thể còn có những loại như:

  • Rối loạn tâm thân dưới hình thức cơn đau nhức (psychogenic pain disorder); bệnh nhân khai nhức đầu, đau lưng, và cơ bắp, đau từng vùng không nhất đinh chỗ nào. Tất cả đều không thể giải thích một cách cụ thể bằng sinh học hoặc cơ thể học được.
  • Rối loạn tâm thân cho rằng thân thể bì dì dạng (body dysmorphic disorder): thường thì bệnh nhân khai dị dạng trên mặt, nhất là nếu có một chút tì vết gì đó; như khai mặt có nhiều lông; mũi bi lệch; cằm nhô ra quá nhiều. Và để tránh đừng cho ai thấy, họ thường hóa trang; không tiếp xúc gặp gỡ ai nữa; chỉ rời nhà lúc đêm xuống. Một số khác khai là cơ thể mình thiếu mất một phần bộ phận như ruột bị ngắn đi; mất một bên buồng trứng.

Hai loại bệnh nhân trên thường mắc thêm chứng trầm cảm hoặc có cá tính bi ám ảnh về một vật, một sự việc gì đó.

Xem thêm:

Tranh Thủ Đi! theo VMHS

2
Hãy chia sẻ vấn đế / thắc mắc / ý kiến hoặc kinh nghiệm của bạn bên dưới

avatar
2 Comment threads
0 Thread replies
0 Followers
 
Most reacted comment
Hottest comment thread
0 Comment authors
Rối loạn về tâm trí bị tách ly là gì « Tranh Thủ Đi!Chứng bệnh rối loạn cá tính là gì? « Tranh Thủ Đi! Recent comment authors
  Subscribe  
Email tôi khi
trackback
Chứng bệnh rối loạn cá tính là gì? « Tranh Thủ Đi!

[…] Các bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể. […]

trackback
Rối loạn về tâm trí bị tách ly là gì « Tranh Thủ Đi!

[…] Bệnh tâm thần dưới hình thức triệu chứng cơ thể. […]