Bao Myelin: Định nghĩa, cấu tạo và chức năng đầy đủ

4,252
Đồ chơi giáo dục New Brain - Gigo Toys

Sự phân bố các thùy não giúp chúng ta hiểu hơn về “trạng thái ý thức” và “trạng thái tiềm ý thức” của con người được phân bổ ở các khu khác nhau. Chúng có thể phân tán vào các khu vực của các thùy khác nhau hay trong đồi não. Chất xám trong bộ não – các neuron màu xám – hình thành đại não và các nhân thần kinh khác (nuclei); phần màu trắng là bao myelin (myelin sheath), gồm các sợi trục axon.

I/ Định nghĩa bao Myelin

Myelin là một lớp cách điện hình thành xung quanh các sợi trục nơ-ron, bao gồm cả những dây thần kinh trong não và tủy sống. Nó được tạo thành từ các chất protein và chất béo.

Bao Myelin: Định nghĩa, cấu tạo và chức năng đầy đủ
Bao Myelin bình thường và bao Meylin hư hại (Internet – dịch by Tranh Thủ Đi)

II/ Cấu tạo bao myelin

Bao myelin là một chất mỡ màu trắng làm cho loại sợi này có màu trắng. Bao myelin bao quanh sợi trục của tế bào nơ-ron không liên tục do đó sợi có myelin chia thành từng đoạn mỗi đoạn được ngăn cách nhau một chỗ thắt hẹp gọi là vòng thắt Ranvier.

Ở hệ thần kinh ngoại biên và trung ương, bao myelin đều có các thành phần cấu tạo là protein và lipid; nhưng bao myelin ngoại biên có nhiều sphingomyelin và các glycoprotein hơn và chứa tế bào Schawann. Không phải tất cả sợi trục đều được myelin hóa nhưng hầu hết sợi trục đều được myelin hóa.

Bao Myelin: Định nghĩa, cấu tạo và chức năng đầy đủ
Vị trí bao myelin (Trung tâm phân tích đường vân di truyền HBH)

Các loại protein quan trọng trong cấu tạo bao Myelin

Cấu tạo của bao myelin có 3 loại protein quan trọng là MBP (myelin basic protein), PLP (proteolipid protein) và MPZ (myelin protein zero).

  1. MBP là protein bào tương gắn vào màng tế bào.
  2. PLP là tetraspanin protein chỉ có ở hệ thần kinh trung ương, có vai trò trong sự hình thành neuron và là thành phần cấu tạo myelin. Đột biến gene PLP và yếu tố phiên mã của nó (protein DM20) gây ra bệnh Pelizaeus-Mebacher di truyền liên kết giới tính X thoái hóa myelin, bệnh nhân nam bị thiếu chất trắng và tế bào ít nhánh. Biểu hiện chính của bệnh là bệnh nhân hay chớp mắt và chậm phát triển vận động.
  3. Protein chính của bao myelin ở hệ thần kinh ngoại biên là MPZ, có vai trò giống PLP ở trung ương. Vùng ngoại bào của 2 MPZ tương tác với 2 MPZ ở màng phía đối diện. Cấu trúc đồng tetramer tạo sự kết dính chặt chẽ các màng, làm đặc myelin. Vùng nội bào của MPZ có vai trò tạo tín hiệu điều hòa sự tạo myelin. Ở hệ thần kinh trung ương, các PLP màng tế bào tương tác với nhau giúp ổn định cấu trúc.

Điều cầu hết sức lưu ý là các protein tạo myelin là kháng nguyên quan trọng ở các bệnh tự miễn như bệnh đa xơ hóa có thoái hóa myelin lan tỏa ở hệ thần kinh trung ương ở hội chứng Guillain-Barré có thoái hóa myelin ở hệ thần kinh ngoại biên.

Bao Myelin: Định nghĩa, cấu tạo và chức năng đầy đủ (Internet - dịch by Tranh Thủ Đi)
Bao myelin (Internet)

III/ Chức năng của bao myelin

Sợi trục của tế bào thần kinh nơ-ron có hai chức năng quan trọng:

  1. Sử dụng hình thức kích thích bằng xung điện để chuyển tải thông tin;
  2. Chuyển hóa thành các tín hiệu hóa chất.

Bao Myelin là một lớp cách điện hình thành xung quanh các sợi trục của nơ-ron, bao phủ tầng ngoài các sợi trục thường hoạt động, đa số các sợi trục đều được bao phủ bởi bao myelin. Không chỉ có thể tăng tốc truyền tải xung điện (gấp 12 lần), còn có thể tạo nên một vùng cách điện để ngăn chặn việc phát các xung thần kinh ngắn giữa các sợi trục, giảm can thiệp từ các phản ứng xung quanh.

Nhờ có bao myelin mà sự dẫn truyền xung động thần kinh được nhanh hơn. Bao myelin có thể tăng tốc độ truyền tải xung điện lên 120 mét mỗi giây hay 300 km mỗi giờ. Do đó, các sợi trục ngắn nhờ có bao myelin mà gia tăng tốc độ, giống như việc làn cao tốc trên đường cao tốc phải dài mấy cây số mới thiết lập.

Bao myelin còn giúp tái tạo các sợi thần kinh ngoại biên. Tế bào Schwann giúp duy trì môi trường của sợi trục và các kênh của nó, do vậy cho phép tái liên kết với một thụ thể hay một chất tác hiệu. Sợi thần kinh trung ương không có khả năng này.

Có thể bạn chưa biết:

Tranh Thủ Đi tổng hợp

Hãy chia sẻ vấn đế / thắc mắc / ý kiến hoặc kinh nghiệm của bạn bên dưới

avatar
  Subscribe  
Email tôi khi
trackback
Tế bào thần kinh nơ-ron trong não « Tranh Thủ Đi!
[…] Bao Myelin là một dạng vật chất cách điện, bao phủ xung quanh các sợi trục, mỗi sợi trục đều có bao myelin bao phủ bên ngoài. Bao Myelin có tác dụng tăng tốc độ truyền tải xung điện (lên gấp 12 lần), mà còn có thể giảm can thiệp từ các phản ứng xung quanh. Bao myelin có thể tăng tốc độ truyền tải xung điện lên 120 mét mỗi giây hay 300 km mỗi giờ. Tuy nhiên, bao myelin không có tác dụng tăng tốc đối với các sợi trục ngắn, giống như việc xây đường cao… Read more »
trackback
Cung cấp dinh dưỡng và lượng nước đầy đủ cho việc học « Tranh Thủ Đi!

[…] việc học. Đây là việc chúng ta cần phải chú ý thận trọng thêm. Bởi vì các bao myelin tăng trưởng phát triển rất nhanh trước 16 […]

trackback
Tế bào thần kinh đệm của não « Tranh Thủ Đi!

[…] bào ít nhánh và các tế bào Schwann tham gia vào việc hình thành bao myelin quanh sợi trục thần kinh trung ương và ngoại biên tương ứng. Còn Astrocyte […]

Thế Bảo
Bạn đọc
Thế Bảo

Không thèm trích dẫn nguồn của những người có công tạo ra tri thức cũng như chuyển ngữ tri thức. Ôi! văn hóa!